Onuncu yubiley Qran-Prisi, Corc Rassellin ilk “Grand Slam”i və bir neçə günlüyə tam sürətlə yaşayan şəhər.
Formula 1 günlərində Bakı adi ritmindən çıxır. Şəhər daha səs-küylü, daha sürətli və daha beynəlmiləl olur. Tras görünməzdən xeyli əvvəl mühərriklərin səsi eşidilir, bulvar isə komandaların rənglərinə bürünmüş azarkeşlərlə dolur. Çox keçmədən anlayırsan ki, yarışın özü artıq çoxdan yeganə əsas hadisə deyil.
2026-cı il Bakı üçün xüsusi il oldu. Formula 1-in şəhərdə keçirilməsinin on ili tamamlandı və bu müddət ərzində Bakı trası özünəməxsus xarakter qazanıb. O, klassik yarış traslarına qətiyyən bənzəmir. Burada bolidlər İçərişəhərin divarlarının yanından şütüyür, dar döngələrdən çıxaraq uzun düzlüklərə atılır və cəmi bir neçə santimetrlik səhv bütün yarışın taleyini dəyişə bilər. Bakını fərqləndirən də məhz bu gözlənilməzlikdir.
Tribunadan yarış ekrandakından tamamilə fərqli hiss olunur. Əvvəlcə getdikcə yüksələn uğultu gəlir, sonra göz önündən rəngli bir kölgə keçir və bolid artıq döngənin arxasında yox olur. Geridə isə ayaqlarının altında hiss etdiyin titrəyiş və qızmış rezinin qoxusu qalır.
Cümə axşamı axşamı artıq bu həftəsonunun kimin olacağı aydın idi. Corc Rassell hər iki məşq sessiyasında ən sürətli nəticəni göstərdi, cümə günü isə poul mövqeyini qazandı. Yarış günü isə sadəcə heç kimi önə buraxmadı. Hər dövrə onun idi, ən sürətli dövrə də həmçinin. Formula 1-də buna “Grand Slam” deyilir və bu, Rassellin karyerasında ilk belə nəticə idi. Eyni zamanda bu, onun Bakıda ilk, mövsümdə üçüncü və ümumilikdə səkkizinci qələbəsi oldu.
Sonra 36-cı dövrə gəldi və Bakı bir daha hamıya burada niyə heç kimin rahatlaşmadığını xatırlatdı. Franko Kolapinto 1-ci döngəyə təkərləri bloklanmış vəziyyətdə daxil oldu və sürüşərək birbaşa Alpine komandasındakı komanda yoldaşı Pyer Qasliyə çırpıldı. Qaslinin bolidi yana atılaraq Lando Norrisə dəydi, McLaren isə divara çırpıldı. Üç bolid, bir döngə, bir neçə saniyə. Bütün tribunanın eyni anda nəfəsini içinə çəkdiyini hiss etmək olurdu.
Safety Car trasda olduğu bir neçə dövrə ərzində hər şey yavaşıdı. Amma McLaren üçün vəziyyət yaxşılaşmadı. Yarış bərpa olunan kimi Oskar Piastri üçüncü yer uğrunda İsak Hacar ilə təkər-təkərə mübarizəyə girdi, həmin 1-ci döngəyə həddindən artıq sürətlə daxil oldu və trasdan çıxdı. Yenidən yarışa qayıdanda artıq 15-ci yerdə idi. İki McLaren, bir günorta və nəticədə heç nə.
Son dövrələr elə dövrələr idi ki, onları oturaraq izləmək mümkün deyildi. Maks Ferstappen Rassellin güzgülərində peyda oldu və geri çəkilmədi. Hər dəfə bolidlər yanımızdan şütüyəndə aradakı məsafə daha da azalmış kimi görünürdü. Rassell isə soyuqqanlılığını itirmədi. Damalı bayraq altında onları cəmi 0,196 saniyə ayırdı. 51 dövrədən sonra saniyənin beşdə birindən də az.
Hacar Red Bull-u üçüncü yerdə finişə çatdırdı və beləliklə, 2024-cü ildə Çində keçirilən yarışdan sonra ilk dəfə hər iki Red Bull pilotu birlikdə podiuma qalxdı. Çempionatın lideri Kimi Antonelli isə unutmaq istəyəcəyi sıralama turundan sonra peleton boyunca irəliləyərək beşinci yerə qədər yüksəldi.
Rassellin adı indi Bakı küçələrində qalib gəlmiş səkkiz fərqli pilotun siyahısına əlavə olunur. Burada yalnız Serxio Peres və Maks Ferstappen iki dəfə qalib gəlib. On ildən sonra “Expect the Unexpected” “Gözlənilməyəni gözlə” ifadəsi şüardan daha çox xəbərdarlıq kimi səslənir.
Amma Formula 1-ə yalnız nəticələr prizmasından baxsanız, hekayənin yarısını qaçırmış olarsınız. Qran-Pri günlərində Bakı idmanın musiqi, səyahət və şəhər mədəniyyəti ilə qovuşduğu səhnəyə çevrilir.
Bulvarda keçirilən Fan Forum bütün 11 komandanın pilotlarını azarkeşlərə yarışın özündən belə daha yaxın etdi. Maks Ferstappen, Şarl Lekler, Kimi Antonelli, Corc Rassell, Lando Norris, Fernando Alonso və digərləri səhnəyə çıxaraq tamaşaçılarla söhbət etdilər.
Axşam isə enerji trasdan Baku Crystal Hall-a keçdi: Calvin Harris və Katy Perry yarış həftəsini əsl şəhər festivalına çevirdilər. Mühərrik səsləri ilə keçən gündən sonra Bakı musiqinin ritmi ilə yaşamağa davam etdi.
Formula 1-in şəhərin öz imicini necə formalaşdırması da az təsirli deyil. 17 000-dən çox beynəlxalq azarkeş Formula 1 yarışlarını tribunalardan canlı izləyə bildi. Onların bir çoxu üçün bu səfər yalnız yarışdan ibarət deyildi. Qran-Prini işıqlandıran beynəlxalq jurnalistlər Milli Xalça Muzeyinə baş çəkdilər, Azərbaycan xalçaçılığının tarixi ilə tanış oldular və hətta ənənəvi toxuculuq üsulunu öz əlləri ilə sınadılar.
Bəlkə də bu yubiley yarışından qalan əsas təəssürat məhz budur. Bakıda Formula 1 artıq bir neçə saatlıq yarışdan qat-qat böyük hadisəyə çevrilib. Bu 51 dövrənin arxasında şounu mümkün edən minlərlə insan dayanır. Təxminən 2 000 könüllü qonaqlara kömək edir və məkanların işini təmin edir, 1 100 marşal isə trasda təhlükəsizliyə nəzarət edir.
On ildən sonra Bakının artıq öz Formula 1-i var, öz marşrutu, öz atmosferi və öz hekayəsi ilə. Burada yarış şəhərdən kənarda hansısa ayrıca məkanda keçirilmir. O, şəhərin düz içindən keçir. Buna görə də mühərriklərin səsi kəsiləndə elə hiss olunur ki, bir neçə gün ərzində bütün Bakı böyük yarış dünyasının bir hissəsinə çevrilmişdi.
